Οδηγία EPBD 2024/1275: τι αλλάζει για αυτοματισμό, έλεγχο και φόρτιση EV στα νέα κτίρια (οδηγός για μηχανικούς)

Σύντομα: Η αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD, 2024/1275) έπρεπε να έχει ενσωματωθεί έως τις 29 Μαΐου 2026. Η Ελλάδα, όπως και τα υπόλοιπα κράτη μέλη, έχει καθυστερήσει, αλλά οι υποχρεώσεις έρχονται. Για όποιον σχεδιάζει ή χτίζει σήμερα, τρία σημεία έχουν άμεση πρακτική σημασία: παρακολούθηση και έλεγχος στις νέες κατοικίες, συστήματα αυτοματισμού (BACS) και αυτόματος έλεγχος φωτισμού στα επαγγελματικά κτίρια, και προκαλωδίωση για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Ένα κτίριο που μελετάται τώρα θα παραδοθεί όταν οι κανόνες θα ισχύουν ήδη.

Οι βασικές προθεσμίες

Υποχρέωση	Ποια κτίρια	Προθεσμία
Κτίρια μηδενικών εκπομπών	Νέα κτίρια δημοσίου	1/1/2028
Κτίρια μηδενικών εκπομπών	Όλα τα νέα κτίρια	1/1/2030
Παρακολούθηση, έλεγχος, απόκριση σε σήματα	Νέες κατοικίες και ριζικές ανακαινίσεις	Από 29/5/2026 (όπου εφικτό)
Σύστημα αυτοματισμού και ελέγχου (BACS)	Μη οικιστικά άνω των 290 kW	31/12/2024
Σύστημα αυτοματισμού και ελέγχου (BACS)	Μη οικιστικά άνω των 70 kW	31/12/2029
Αυτόματος έλεγχος φωτισμού	Μη οικιστικά άνω των 290 kW / 70 kW	31/12/2027 / 31/12/2029
Προκαλωδίωση φόρτισης EV	Κατοικίες με περισσότερες από 3 θέσεις στάθμευσης	Με την ενσωμάτωση

Τα kW αφορούν την ονομαστική ισχύ των συστημάτων θέρμανσης, κλιματισμού ή συνδυασμένων συστημάτων με αερισμό.

Πού βρίσκεται η Ελλάδα

• Η προθεσμία ενσωμάτωσης ήταν η 29η Μαΐου 2026 και πέρασε χωρίς ελληνικό νόμο.
• Τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε προειδοποιητικές επιστολές και στα 27 κράτη μέλη για τη μη ενσωμάτωση.
• Η Ελλάδα υπέβαλε το προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων στις 2 Ιουλίου 2026. Το τελικό σχέδιο αναμένεται έως το τέλος του έτους.

Η καθυστέρηση δεν αλλάζει την κατεύθυνση. Οι απαιτήσεις της Οδηγίας είναι συγκεκριμένες, και ο ελληνικός νόμος θα πρέπει να τις υιοθετήσει. Η πιο ασφαλής στρατηγική για μελετητές και κατασκευαστές είναι να σχεδιάζουν ήδη με βάση την Οδηγία, ώστε να μη χρειαστούν μετατροπές στο τέλος.

Κατοικίες: παρακολούθηση, έλεγχος και απόκριση σε σήματα

Το άρθρο 13 παρ. 11 είναι η πιο ενδιαφέρουσα αλλαγή για τις κατοικίες. Ζητά από τα κράτη μέλη να απαιτούν, όπου είναι τεχνικά, οικονομικά και λειτουργικά εφικτό, από τις 29 Μαΐου 2026, οι νέες κατοικίες και όσες περνούν ριζική ανακαίνιση να διαθέτουν:

1. Συνεχή ηλεκτρονική παρακολούθηση που μετρά την απόδοση των συστημάτων και ειδοποιεί τον ιδιοκτήτη όταν υπάρχει σημαντική απόκλιση ή όταν χρειάζεται συντήρηση.
2. Αποτελεσματικό έλεγχο για τη βέλτιστη παραγωγή, διανομή, αποθήκευση και χρήση ενέργειας και, όπου εφαρμόζεται, την υδραυλική εξισορρόπηση.
3. Δυνατότητα απόκρισης σε εξωτερικά σήματα και προσαρμογής της κατανάλωσης, για παράδειγμα σε τιμές ρεύματος ή σήματα του δικτύου.

Οι μονοκατοικίες υπό ριζική ανακαίνιση μπορούν να εξαιρεθούν όταν το κόστος εγκατάστασης υπερβαίνει το όφελος.

Στην πράξη, αυτά είναι ακριβώς όσα κάνει ένα καλά μελετημένο σύστημα KNX: μετράει ανά κύκλωμα, ελέγχει θέρμανση και ψύξη ανά ζώνη, ειδοποιεί για βλάβες και ανταποκρίνεται σε εξωτερικά σήματα, όπως τα δυναμικά τιμολόγια.

Επαγγελματικά κτίρια και ξενοδοχεία: BACS και φωτισμός

Για τα μη οικιστικά κτίρια, το άρθρο 13 ορίζει ότι, όπου είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, πρέπει να διαθέτουν σύστημα αυτοματισμού και ελέγχου κτιρίου (BACS):

• άνω των 290 kW έως τις 31/12/2024 (η προθεσμία έχει ήδη περάσει),
• άνω των 70 kW έως τις 31/12/2029.

Το όριο των 70 kW πιάνει τα περισσότερα ξενοδοχεία, γραφεία και καταστήματα μεσαίου μεγέθους. Η Οδηγία ορίζει και τι πρέπει να μπορεί να κάνει το σύστημα:

• να παρακολουθεί, καταγράφει και αναλύει συνεχώς την κατανάλωση και να επιτρέπει την προσαρμογή της,
• να συγκρίνει την απόδοση, να εντοπίζει απώλειες απόδοσης και να ενημερώνει τον υπεύθυνο του κτιρίου,
• να επικοινωνεί με τα συνδεδεμένα συστήματα και να είναι διαλειτουργικό με προϊόντα διαφορετικών τεχνολογιών και κατασκευαστών,
• από τις 29/5/2026, να παρακολουθεί την ποιότητα του εσωτερικού περιβάλλοντος.

Επιπλέον, τα ίδια κτίρια χρειάζονται αυτόματο έλεγχο φωτισμού, χωρισμένο σε ζώνες και με ανίχνευση παρουσίας: άνω των 290 kW έως τις 31/12/2027 και άνω των 70 kW έως τις 31/12/2029. Για την επιλογή αισθητήρων, δείτε τον οδηγό μας για αισθητήρες PIR και mmWave.

Η απαίτηση για διαλειτουργικότητα μεταξύ κατασκευαστών είναι σημαντική. Το KNX είναι ανοιχτό διεθνές πρότυπο (ISO/IEC 14543) με εκατοντάδες κατασκευαστές, οπότε ικανοποιεί αυτή την απαίτηση εκ φύσεως. Ένα κλειστό σύστημα ενός μόνο κατασκευαστή δυσκολεύεται.

Φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων

Το άρθρο 14 αλλάζει τον τρόπο που σχεδιάζονται οι χώροι στάθμευσης:

• Νέα κτίρια κατοικιών και ριζικές ανακαινίσεις με περισσότερες από 3 θέσεις στάθμευσης: προκαλωδίωση για τουλάχιστον 50% των θέσεων, σωληνώσεις για τις υπόλοιπες, και τουλάχιστον δύο θέσεις ποδηλάτων ανά κατοικία. Στα νέα κτίρια κατοικιών, επιπλέον, τουλάχιστον ένα σημείο φόρτισης.
• Μη οικιστικά κτίρια με περισσότερες από 5 θέσεις: τουλάχιστον ένα σημείο φόρτισης ανά 5 θέσεις, προκαλωδίωση για τουλάχιστον 50% και σωληνώσεις για τις υπόλοιπες.

Η προκαλωδίωση είναι η μισή δουλειά. Όταν σε μια πολυκατοικία φορτίζουν πολλά αυτοκίνητα ταυτόχρονα, χρειάζεται διαχείριση φορτίου ώστε να μην ξεπερνιέται η ισχύς της παροχής. Αυτό σχεδιάζεται μαζί με τον ηλεκτρολογικό πίνακα και τον αυτοματισμό, όχι εκ των υστέρων.

Ο Δείκτης Ετοιμότητας Έξυπνου Κτιρίου (SRI)

Το SRI βαθμολογεί πόσο «έξυπνο» είναι ένα κτίριο: πόσο προσαρμόζεται στους χρήστες, στο δίκτυο και στη δική του λειτουργία. Σήμερα είναι προαιρετικό, και η Οδηγία προβλέπει την εφαρμογή του αρχικά στα μεγάλα μη οικιστικά κτίρια. Αξίζει όμως να το έχει υπόψη κάθε μελετητής: τα κριτήρια του SRI (έλεγχος θέρμανσης, φωτισμού, σκίασης, παρακολούθηση, απόκριση στο δίκτυο) είναι ένας καλός χάρτης για το τι σημαίνει «έξυπνο κτίριο» στην ευρωπαϊκή πράξη.

Λίστα ελέγχου για μελετητές και κατασκευαστές

1. Στις προδιαγραφές του έργου, ζητήστε σύστημα αυτοματισμού σε ανοιχτό πρότυπο, με μέτρηση ενέργειας, έλεγχο θέρμανσης και ψύξης ανά ζώνη και δυνατότητα απόκρισης σε εξωτερικά σήματα.
2. Στον ηλεκτρολογικό πίνακα, αφήστε χώρο για μετρητές ενέργειας και ενεργοποιητές, και μελετήστε εξαρχής την καλωδίωση bus.
3. Στους χώρους, προβλέψτε αισθητήρες παρουσίας και ποιότητας αέρα (CO2, υγρασία) εκεί που θα χρειαστούν, ειδικά σε επαγγελματικούς χώρους.
4. Στη στάθμευση, σωληνώσεις και προκαλωδίωση σύμφωνα με το άρθρο 14, και χώρο στον πίνακα για διαχείριση φορτίου των φορτιστών.
5. Στο δίκτυο δεδομένων, ένα σωστό δίκτυο που θα εξυπηρετήσει την απομακρυσμένη παρακολούθηση με ασφάλεια.
6. Στην τεκμηρίωση, κρατήστε σχέδια και προγραμματισμό του συστήματος, γιατί θα χρειαστούν στην ενεργειακή πιστοποίηση και στη συντήρηση.

Πώς βοηθά η Sync-Teq

Συνεργαζόμαστε με αρχιτέκτονες, μηχανικούς και κατασκευαστές από τη φάση της μελέτης: προδιαγραφές αυτοματισμού, σχεδιασμός πίνακα και καλωδίωσης, προγραμματισμός και παράδοση του συστήματος KNX. Ο στόχος είναι το κτίριο να καλύπτει την Οδηγία από την πρώτη μέρα, χωρίς ακριβές αλλαγές μετά την παράδοση. Επικοινωνήστε μαζί μας για το επόμενο έργο σας.

Πηγές

• Οδηγία (ΕΕ) 2024/1275 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (EUR-Lex), άρθρα 7, 13 και 14
• Michanikos.gr: Προειδοποιήσεις από την Κομισιόν για τη μη ενσωμάτωση της οδηγίας
• B2Green: EPBD 2024/1275 στην Ελλάδα, οδηγός 10 σημείων για μηχανικούς